Rotunda Zamojska

Rotunda Zamojska, pierwotnie zbudowana jako działobitnia w latach 1825-1831 w ramach fortyfikacji Twierdzy Zamość, stała się tragicznym symbolem historii II wojny światowej w Polsce. W okresie okupacji niemieckiej, od 1940 do 1944 roku, obiekt został przekształcony w więzienie śledcze Gestapo oraz miejsce masowych egzekucji ludności Zamojszczyzny. Tysiące Polaków, w tym dzieci, było tu więzionych, torturowanych i mordowanych. Ciała ofiar często palono na dziedzińcu, a prochy wrzucano do otaczającej budowlę fosy.

Obecnie Rotunda funkcjonuje jako Muzeum Martyrologii Zamojszczyzny. W jej 19 celach znajdują się ekspozycje z tablicami informacyjnymi i epitafiami, które upamiętniają ofiary. Jedna z cel jest poświęcona polskim dzieciom z Zamojszczyzny, które zostały wywiezione do Rzeszy lub zamordowane w obozach. Wokół Rotundy rozciąga się cmentarz, gdzie spoczywają prochy ponad 45 tysięcy ofiar.

Rotunda Zamojska stanowi ważne miejsce historycznej refleksji i pamięci, świadectwo okrucieństwa wojny. Jest to kluczowy pomnik dla zrozumienia tragicznych dziejów regionu Zamojszczyzny.